به گزارش ترجمان صبح، در سال ۹۵ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری، باسمنج را در برنامه توسعه شهری جزو حریم شهر تبریز قرار داده بود و با اعتبار همین مصوبه طی ۵ سال شهرداری تبریز در این محدوده اقدام به تملک و تغییرکاربری‌هایی کرده و بخش خصوصی نیز سرمایه‌گذاری‌هایی انجام داده است؛ اما با پیشنهاد طرح بخش باسمنج ورق به گونه ای دیگر برگشت و تمام رشته ها پنبه شد.
محمد عزتی، معاون شهرسازی و معماری شهردار تبریز، با بیان اینکه، طبق نقشه جامع تبریز شهرهای باسمنج و سردرود شهرهای مستقل در داخل این کلانشهر هستند، تاکید کرد: صورتجلسه مصوب دور چهارم شورای شهر باسمنج موضوع الحاق به تبریز است که همه ۵عضو موافق الحاق بوده اند، برحسب این مصوبه شورای شهر باسمنج، فرمانداری تبریز جلسه گذاشته و شهرداری تبریز را ملزم به تعریض جاده باسمنج و وصل آن به شهر باسمنج کرد.

• اصرار به محدودیت و کوچک شدن تبریز!
احمد علیرضا بیگی، نماینده مردم تبریز در مجلس، تصمیم‌گیری اشتباه در ارتباط با تبدیل باسمنج به بخش را متوجه مدیریت ارشد استان دانست که مدعی‌اند “تبریز نباید بیش از این بزرگ شود؛ چراکه با بزرگتر شدن آن مدیریت مشکل‌تر می‌شد” و ضمن مخالفت با آن، معتقد است: نباید از بزرگ شدن تبریز بترسیم، در منطقه قفقاز جنوبی شهری به وسعت تبریز نداریم، تعجب می کنم از مدیرانی که از بزرگ شدن تبریز بزرگترین شهر جغرافیای شمال ایران می ترسند.
استاندار پیشین آذربایجان‌شرقی یادآور شد: در سال ۹۷ که هنوز تبدیل باسمنج به بخش تصویب نشده بود، با تذکر مسئله به وزارت کشور، اعلام کردیم پیشنهاد استاندار برای تبدیل باسمنج به بخش تصمیم نادرستی است و وزارت کشور باید از مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری تبعیت کند.
نماینده مردم تبریز در مجلس، گفت: متاسفانه در سال ۹۹ که متوجه شدیم موضوع بخش باسمنج از طرف استانداری بعنوان پیشنهاد بخش مستقل باسمنج به وزارت کشور رفته است، در آن زمان نمایندگان تبریز، آذرشهر و اسکو بجز آقای فرهنگی نامه ای به وزیر کشور نوشتیم و در آن اعلام کردیم که شما باید تقسیمات کشوری را بر مبنای مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری انجام دهید.
براساس این گزارش، در این مقطع وزارت راه و شهرسازی عدم امکان پذیری تشکیل بخش باسمنج در کنار تبریز را اعلام کرده اما متاسفانه وزارت کشور با بی توجهی به خواسته نمایندگان استان و مخالفت صریح شورای عالی معماری و شهرسازی طرح تبدیل باسمنج به بخش را با ارائه به هیات وزیران تصویب کرد.
عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور ادامه داد: در سال ۱۴۰۰ بدون هیچ‌گونه مطالعه و بررسی‌های متقن کارشناسی تبدیل باسمنج به بخش تصویب شده که این امر تضییع حقوق اشخاص و مردم را به دنبال خواهد داشت.در حال حاضر با ۲مصوبه متناقض شورای عالی شهرسازی و هیات وزیران در ارتباط با تبدیل باسمنج به بخش مواجهیم که موضوع را به اداره تنقیح قوانین مجلس ارجاع داده‌ایم تا شاید بتوانیم در دولت جدید مسئله را حل کنیم.
بیگی ماه گذشته با بیان اینکه این تصمیمات غیرفنی است، اقتضای منافع مردم باسمنج این است که با اسلوب شهرسازی تبریز تبعیت کنند، گفته بود: نامه ای را به اداره تدوین قوانین تنظیم و درخواست کردیم به این دو نامه متناقض ورود پیدا کند، طبیعی است که مصوبه ای که دارای تقدم است ملاک عمل قرار می گیرد، طبیعی است که بعد از بررسی اداره تدوین قوانین مصوبه بخش مستقل باسمنج ملغی خواهد شد.

•  بخش باسمنج جولانگاه دلالان و افراد منفعت طلب
محمدعلی سبحان اللهی، استاندار اسبق آذربایجان شرقی اذعان داشت: تفکر مدیریت سیستمی ایجاب می‌کند شهر کوچک باسمنج با استفاده از امکانات وسیع کلانشهر تبریز و متخصصان بدنه شهرداری آن به توسعه خود ادامه دهد و دوبانده کردن بلوار خاوران و اتصال به بلوار ورودی باسمنج نماد توجه مدیران این کلانشهر به توسعه منطقه است که با هزینه میلیاردی شهرداری تبریز ساخته شده، در واقع این راه استاندارد و مواصلاتی، بزرگترین پروژه طول تاریخ منطقه محسوب میشود.
علیرضا نوین شهردار اسبق تبریز نیز، نگاه یکپارچه به مدیریت شهری را در شرق تبریز به سود دو شهر باسمنج و تبریز دانست و گفت:این دو شهر به واسطه شهرک خاوران به هم چسبیده‌اند و ایجاد یک واحد سیاسی بین این دو شهر در دراز مدت به عقب ماندگی باسمنج و تشدید حاشیه نشینی در آن منجر میشود.
سفیدی شهردار اسبق باسمنج نیز ضمن مخالفت با ایجاد بخشداری در باسمنج گفت: در سالهای اخیر، متاسفانه حریم شهر باسمنج که باید مطابق قانون برای پیشرفت آتی شهر حفظ و صیانت می شد، مورد بهره برداری و سواستفاده مسئولان محلی قرار گرفته و در صورت مقایسه تصاویر ماهواره‌ای ده سال قبل با امروز، شاهد رشد فزاینده دست درازی و تخریب باغات و زمینهای کشاورزی منطقه باسمنج هستیم و با عملی شدن مصوبه بخش جدید باسمنج، این موضوع هرچه بیشتر شدت پیدا کرده و چیزی از محیط زیست و باغات در این منطقه باقی نخواهد ماند. طرح بخش جدید موجب ضررهای جبران ناپذیر در منطقه باسمنج شده و این منطقه را هرچه بیشتر تبدیل به جولانگاه دلالان و افراد منفعت طلب خواهد نمود.
حجت الاسلام رسول برگی، رئیس شورای شهر تبریز، با بیان اینکه هیچ جایی را مانند تبریز محدود نکرده اند، بجای اینکه به وسعت این شهر فکر کنند به محدودیت تبریز فکر کرده اند، ما در این مورد باید پافشاری کنیم،گفت: با بخش شدن باسمنج مخالف نیستیم، اما قرار نیست به بهانه خدمت به باسمنج ۲۱ هزار هکتار از حریم ۱۰۲هزار هکتاری شهری تبریز کم کنیم.
برگی افزود: در حالی که مسیر توسعه در دیگر جهت‌های شهر عملا بسته شده و پیامد اصلی اجرای این طرح انسداد کامل توسعه تبریز است، شورای شهر معترض و پیگیر این موضوع است، رایزنی هایی را در این راستا انجام داده ام و در دفاع از حریم تبریز و باسمنج کوتاه نخواهیم آمد.

• توسعه تبریز به سمت جنوب در عمل و حرف ناممکن است
محمد عزتی، معاون شهرسازی و معماری شهردار تبریز گفت: در روزهای اخیر مصاحبه ای از مسئولین استانداری خواندم که گفته بود “درست است از نظر شهرسازی این مصوبه دارای اشتباه است اما با این حال توسعه تبریز را به سمت جنوب تبریز بردیم”، در حالی که شورای عالی شهرسازی و معماری می‌گوید در آن منطقه امکان توسعه وجود ندارد و این یک تناقض بین استانداری و شورای عالی شهرسازی و معماری است.
عزتی افزود: اگر قرار است توسعه تبریز را به سمت جنوب تبریز ببریم ابتدا توسعه آن را مصوب و سپس یک بخش سیاسی مستقل کنیم، اکثر سکونتگاه های اطراف تبریز به برکت همجواری تبریز افزایش یافته است.
فریدون بابایی، رییس کمیسیون معماری و شهرسازی، فرمانداری اعتراض شورا را با نامه ای به این مضمون مغایر با قانون دانسته که (درخصوص الحاق بخش عمده ای از اراضی حریم مصوب تبریز و ایجاد واحد جدید سیاسی باسمنج؛ با عنایت به اینکه تصمیمات مربوط به تقسیمات کشوری در حیطه اختیارات هیئت محترم وزیران و پیشنهاد وزارت کشور است، لذا مداخله در این تصمیم به نظر می رسد از حدود اختیارات شورای اسلامی محترم شهر خارج و مغایر با موازین قانونی تشخیص داده شده می شود.) اما، این یک ایراد غیرقانونی است چون ماده ۸۰ قانون شوراها بند ۲ و ۳۴ صراحتا به شورای شهر مسئولیت داده تا آن موارد را بررسی و راهکار ارائه دهد اما در بند ۳۴ با صراحت آمده است که بررسی و تغییر طرحهای توسعه شهری و ارجاع به مراجع ذیربط.
وی با بیان اینکه در طرح جامع تبریز مصوب سال ۹۵محدوده و حریم تعریف و تصویب شده است شده است و شورا وظیفه دارد به این موضوع ورود پیدا کند، افزود: در کنار محدوده، حریم هم مطرح است، در تبریز سه چالش در موضوع حریم و محدوده ها وجود دارد، بخش هایی از محدوده تبریز جز تقسیمات سیاسی شهرستان های دیگر است مثلا در شمال‌غرب تبریز شهرک صیاد شیرازی که در محدوده جامع تبریز اما در تقسیمات سیاسی شهرستانی دیگر است که به زودی در باسمنج نیز تکرار خواهد شد.
بابایی افزود: این موضوع با قانون تعاریف محدوده و حریم مغایرت دارد، در آن تعاریف به صراحت آمده است که نباید در تقسیمات سیاسی تداخل صورت بگیرد، این مشکل در قسمت هایی از شبستر، هریس و بستان آباد هم وجود دارد، عملا بیش از ۲۰ هزار هکتار از حریم شهر تبریز حوزه تقسیمات کشوری در این سه شهرستان وجود دارد، ما بجای تمرکز و حل این موضوع برای آزادسازی محدوده و حریم شهر تبریز، مشکل را دو برابر کردیم.
این دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گفت: ضلع شرقی تبریز که می توانست از جهات توسعه تبریز نقش موثر داشته باشد عملا از بین می رود، طبق قانون ماده ۲ تعاریف و حریم صراحتا آمده است حریم شهری جایی است که نظارت و کنترل شهرداری در آنجا ضرورت داشته و نباید از تقسیمات کشوری شهرستان و بخش تجاوز کند، قسمت هایی از شرق جاده باسمنج محدوده شهرداری تبریز است و با تطبیق نقشه مصوب وزرات کشور دقیقا همان نقاط هم به روی بخش باسمنج اضافه می شود، این یعنی حتی خدمات رسانی قانونی ما را نیز تحت الشعاع قرار می دهد.

• بخش شدن یک منطقه باعث کسب جایگاه و منزلت سیاسی در کشور است
قهرمان احمدی، امام جمعه باسمنج، در مراسم افتتاحیه بخشداری باسمنج و معرفی اولین بخشدار با اشاره به اینکه باسمنج دارای پیشنه تاریخی و پتانسیل بالا، هویت و سرنوشت ساز در عرصه انقلاب اسلامی بوده است، اظهار امیدواری کرد: با توجه به وسعت، پیشینه و تاریخ شهر باسمنج، تبدیل این منطقه به بخشداری باعث توسعه و پیشرفت شهر و بخش های روستایی باسمنج گردد.
علی حسین علیپور، بخشدار مرکزی شهرستان تبریز مدعی شد: بخش شدن یک منطقه باعث می شود در کشور جایگاه و منزلت سیاسی یابد، تعریف باسمنج بعنوان بخش مستقل در تقسیمات سیاسی باعث برخورداری از جایگاه و منزلت و برای رفاه و توسعه منطقه تاثیرگذار خواهد بود.
یاور داداشی، نایب رییس شورای شهر باسمنج، نیز گفت: طبق ماده ۴قانون مدنی اثر قانون نسبت به آتیه و نسبت به ماقبل خود بی اثر است و این مصوبه هیئت دولت پس از تصویب درروزنامه رسمی انتشاریافته و به تمامی ارگانهای ذیربط و حتی به دفتر مقام معظم رهبری ابلاغ گردیده و به صورت قانون لازم الاجراست .

• طرح‌های تقسیمات کشوری با هدف تسهیل ارائه خدمات به مردم انجام می شود
متاسفانه چنانکه به نظر می رسد، همانطور که در دلیل اولیه پیشنهاد بخش باسمنج مطرح شده؛ با ادامه افزایش مشکلات اجتماعی، شهری، اقتصادی و سختی مدیریت مناسب و قابل قبول تمام این مسائل، هدف اصلی برخی از مسئولان به جای چاره اندیشی برای حل بحرانهایی مثل بیکاری، حاشیه نشینی، تکدی گری، مهاجرت، مسکن، حمل و نقل و…. کاستن از بار مسئولیت و فشارکاری خویش بوده است.
مرتضی محمدزاده، مدیرکل سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری آذربایجان شرقی با بیان اینکه طرح‌های تقسیمات کشوری با هدف تسهیل ارائه خدمات به مردم و تقویت روند توسعه استان در سطح ملی تدوین و عملیاتی می شوند، افزود: تجربه نشان داده با تمرکزگرایی، در برخی از واحدهای تقسیماتی به دلیل وسعت و جمعیت زیاد خدمات مطلوب و مورد انتظار ارائه نمی شود که می‌توان با انجام اصلاحات و ایجاد واحدهای جدید، به تمرکززدایی و تسهیل امور و بهبود روند خدمات‌رسانی کمک کرد.
بهروز مهدوی، فرماندار شهرستان تبریز با اشاره به اینکه بخش شدن باسمنج از سال ۱۳۷۸ از مطالبات مردم ‌و مسئولین بوده است، خاطرنشان کرد: این اتفاق تحقق خواسته تاریخی مردم این منطقه بوده است و به یقین وجود بخشداری مستقل در این منطقه باعث حفظ هویت فرهنگی – تاریخی و نیز حفظ شناسنامه منطقه خواهد شد.
مهدوی با اشاره به برخی انتقادها از بخش شدن باسمنج و عدم الحاق به تبریز افزود: کسانی که خود را دلسوز تبریز می‌نامند و مخالف بخش شدن باسمنج هستند، به جای مخالفت با این مصوبه، فکری به حال حاشیه نشینی و بافت فرسوده تبریز بکنند و در برابر اقدامات قانونی و کارشناسی شده مانع تراشی ننمایند.
روح اله متفکر آزاد گفت: موافق بخش مستقل باسمنج هستم به شرطی که نظرات کارشناسی در آن وارد شود.

• باسمنج با عنوان زینتی “بخش” در میدان مشکلات و سختی ها تنها گذاشته شد
باسمنج اما بدون تحقق این مطالبات در حالی بخش شدن را جشن گرفت که کارشناسان حوزه شهری اما از همین پتانسیل بالا و موقعیت ویژه باسمنج نگرانند، که در معرض هدف سودجویان و دلالان قرار گرفته و با افزایش آسیبهایی چون حاشیه نشینی، مهاجرت، خرج سرمایه گذار بخش خصوصی، بیکاری، حراج زمینهای محدوده، ویلاسازی بی رویه و برخی دیگر از اقدامات غیرکارشناسی و عجولانه به معضلی در منطقه تبدیل شود.
مجید ثقفی نیا، رییس دور سوم شورای شهر باسمنج نیز در این رابطه گفت: اگر منظور از ایجاد بخش‌باسمنج تسهیل در ارائه خدمات به روستاهای پراکنده منطقه است، درحال حاضر به غیر از چند روستای جنوبی باسمنج که به علت استقرار در بن‌بست کوهستان سهند مجبور به عبور از باسمنج هستند، دسترسی بقیه روستاها به مرکز استان بسیار سهل تر از خود باسمنج است و این روستاها عملا تمامی نیازهای خود را از تبریز تامین کرده و تعامل آنها با باسمنج در حداقل ترین حد ممکن است.
وی ادامه داد: بدون انجام این تغییرات می شد با انتقال طرح های عمرانی، آموزشی، اداری، بهداشتی و خدماتی تبریز به طرف باسمنج و سوق سرمایه گذاران بزرگ به این سو علاوه بر تمرکززدایی، که مورد اشاره آقای‌محمدزاده قرار گرفته، هم هر دو شهر تبریز و باسمنج از این امکانات و سرمایه گذاری ها بهره‌مند شوند و هم جلوی موازی کاری ها و تکرار هزینه کردها گرفته شود.
ثقفی نیا تصریح کرد:مطرح کردن بخشی با مختصات کنونی و نقشه های ناشفاف و باز گذاردن زمینه ادعاهای بعدی و جدا کردن قسمتهای مرغوب و درآمدزا از آن، سلب مسئولیت امکانات دهی و خدمات رسانی از سوی مرکز استان و نهادن وظایف بنیادی به عهده باسمنج است که در هزینه تنظیف معابر و پرداخت حقوق کارکنان شهرداریش درمانده است، این در حالیست که هیچ درآمد قابل توجهی از قبل این زحمت متوجه باسمنج نخواهد شد، در یک کلام باسمنج کنونی شدیدا محتاج درآمدی قابل توجه است تا عقب ماندگی های متعدد سالیان سالش را جبران کند و عنوان بخش نه تنها این نیاز حیاتی شهر ما را برآورد نمی کند بلکه بار گرانی چه به لحاظ مدیریتی و چه به لحاظ مالی به دوش آن گذاشت .
عضو سابق شورای شهر باسمنج گفت: انتظار می رود طوری عمل شود تا باسمنج که با تامین بخش اعظمی از آب تبریز به مدت بیش از ۶۰ سال، قرار گرفتن در ابتدای کریدور تبریز به تهران و در اختیار قرار دادن تمامی موجودیت زمین های کشاورزی و باغاتش برای گذر اتوبان، راه آهن، لوله های نفت و گاز، شبکه های انتقال برق، پذیرش جمعیت سرریز تبریز و استان و بسیار از خودگذشتگی های دیگر دار و ندارش را جهت اعتلای تبریز و آذربایجان در طبق اخلاص نهاده، بتواند در محمل توسعه ای متوازن و پایدار در کنار کلانشهر تبریز از امکانات مدرن بهره مند شود نه اینکه با دادن عنوانی بنام “بخش” دیواری به دورش کشیده، فرصت الحاق به مرکز استان را از آن گرفته و در میدان مشکلات و سختی ها تنها گذاشته شود .

• اراضی تبریز به باسمنج اضافه نمی شود
مرتضی محمدزاده مدیرکل دفتر سیاسی و تقسیمات کشوری استانداری آذربایجانشرقی، با شفاف سازی در این زمینه، گفت: فرایند ایجاد بخش در باسمنج طبق مصوبات و مستندات – در کنار طومار و خواست اهالی باسمنج و روستاهای اطراف باسمنج – به سال ۷۶ برمی‌گردد، اولین درخواست به استاندار وقت می شود و طرح تهیه شده به وزارت کشور برای طی مراحل قانونی ارسال، بعد از آن طرح هایی انجام و اصلاحات و نواقصات برطرف می شود که در دولت دوازدهم طرح نهایی می شود و این یک فرایند یک شبه نیست.
وی افزود: بعضا می گویند این طرح در زمان استاندار فعلی نهایی شده است، ۸ نماینده تبریز که اکنون ۴ نفر از آنها نماینده اند درخواست مکتوب داده اند که این منطقه را بخش کنید و این درخواست به حق نمایندگان مجلس است که تک بعدی نمی‌بینند و منافع استانی را در بخش شدن این منطقه می‌دانند.
وی ابراز داشت: حدود ۱۸ درصد از حریم تبریز و بخش باسمنج همپوشانی دارد،ماده ۱۳ قانون تقسیمات کشوری می‌گوید واحدهای تقسیماتی الحاق، ارتقا و همه طرحهای تقسیماتی به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیئت وزیران باید این فرایند طی شود؛ برحسب قانون شهرستان باید طرح را تهیه و به استانداری بیاورد و استان طرح را به هیئت دولت ارسال نماید.
محمدزاده تاکید کرد: اگر توسعه شهر را می‌خواهیم باید به دنبال اراضی مستعد باشیم، اکنون که ۱۸ درصد از حریم شهر تبریز از این قسمت کم شده است، می‌گوییم از سه جهت تبریز جا برای توسعه وجود دارد؛ شمال، جنوب غرب و جنوب است، در قسمتی از مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری آورده است که جنوب باقیمانده تبریز برای توسعه شهری مستعدتر است چون با گسل و منطقه کوهستانی شمال تبریز فاصله دارد، ضمن اینکه صنایع در آن قسمت وجود ندارد و در غرب تبریز است.
مدیرکل دفتر سیاسی و تقسیمات کشوری استانداری یادآور شد: طبق ماده ۱۰ آیین نامه نظارت نه به شهرداری باسمنج داده می شود و نه به بخشداری؛ احداث هرگونه اراضی در موضوع این آیین نامه مرجع صدور پروانه و نظارت بر ساخت وساز برعهده معاون عمرانی استانداری می باشد یعنی نظارت یک درجه بالاتر رفته است.
وی تصریح کرد: مزیت بخش برای شهر باسمنج تنها این است که مرکز بخش شده است و روستاها می‌توانند جهت دریافت خدمات به بخشداری باسمنج مراجعه کنند در صورتی که قبلا به بخشداری مرکزی تبریز مراجعه می کردند.
مرتضی محمدزاده، گفت: نقشه نهایی که وزارتخانه آن را تایید کند فعلا به دستمان نرسیده است و منتظر تایید وزرات هستیم که در آن نقشه هم خاوران و زرنق و بخشی از اراضی باغ یعقوب در تبریز قرار دارد و آن چیزی که دغدغه اساسی خیلی ها است در تبریز قرار دارد و کل اراضی که شهرداری تبریز در آنجا کار کرده جز تبریز است و در حوزه بخش باسمنج نیست.