به گزارش ترجمان صبح، میزگرد این هفته سلسله برنامه های دورهمی مرکز فضای مجازی سراج که با همکای بسیج دانشجویی دانشگاه تبریز برگزار می شود، به موضوع قفقاز، فرصت ها و چالش ها اختصاص داشت.

در این نشست امیر رضا اسعدی، فعال فرهنگی و کارشناس حوزه قفقاز با بیان اینکه باید بپذیریم واقعیت های میدانی قفقاز تغییر کرده است گفت: برای تنظیم سیاست خارجی در حوزه قفقاز باید واقعیت های جدیدی مانند تفاهمنامه جنگ ۴۴ روزه را باید مد نظر قرار داد.

وی با اشاره به اینکه تبادل کریدورهای دسترسی به قره باغ برای ارمنستان و نخجوان برای آذربایجان از اصلی ترین مفاد توافق اخیر بین دولت های باکو و ایروان بوده است خاطرنشان کرد: درحالیکه نگاه ارمنستان به کریدور لاچین نژادی و ملی بوده، نگاه آذربایجان به کریدور زنگزور ژئو استراتژیک و اقتصادی است.

اسعدی از لزوم بازنگری فرصت ها و تهدیدها در منطقه قفقاز، مسایل مربوط به مسیر تجاری جاده ابریشم جدید و دسترسی شرق دور به بازارهای اروپایی را یکی از مسایل اصلی مناقشات اخیر خواند و گفت: کریدور زنگزور مسیر دسترسی صادرات انرژی به اروپا و ترکیه بوده و به نوعی راهکار خروج آذربایجان از بن بست اقتصادی محسوب می شود.

این کارشناس مسایل سیاسی دلیل حضور پاکستان در منطقه و برپایی مانور نظامی را هم در راستای مسایل اقتصادی عنوان کرد و اظهار داشت: با تعریف مسیر جدید بازرگانی از چین به هند و دور زدن پاکستان از مسیر دریایی و اتصال به بندر چابهار در ایران،امکان دسترسی دولت اسلام آباد به مسیر انرژی و تجابرت منطقه ای قطع می شود.

وی دلیل همکاری پاکستان با آذربایجان را نقش آفرینی در مسیرهای جدید بازرگانی و انرژی عنوان کرد و افزود: کریدور زنگزور دسترسی پاکستان به اروپا را میسر و ترکیه را به آسیای میانه متصل می کند.

اسعدی در پایان با اشاره به نتیجه جنگ ۴۴ روزه آذربایجان و ارمنستان گفت: با توجه به اشتراکات تاریخی و مذهبی در این مناقشه باید طرف آذربایجان می ایستادیم که امروز با قرار گرفتن در تیم برنده ها در قبال اتفاقات سهم می خواستیم.

رضا شیبانی، فعال مدنی و کارشناس مسایل قفقاز هم در این میزگرد با تاکید بر اینکه آفت قفقاز، امروزی کردن مساله و فراموش کردن ریشه های تاریخی این حوزه است، گفت: قفقاز پس از جدایی از ایران با تحریف تاریخ و تغییر هویت مواجه شده به طوریکه جداسازی این سرزمین از مام میهن به کلی مورد انکار قرار می گیرد.

وی جریان پان ترکیسم را یکی از تحریف های تاریخی خواند که با هدف مهار قدرت روسیه ایجاد شده اما کارکرد جدیدی به خود گرفته است، تصریح کرد: دولت بریتانیا در قرن ۱۹ جریان پان ترکیسم را با هدف قطع ارتباط روسیه با مستعمرات این کشور در هند و بعدها تجزیه عثمانی و کاهش قدرت این کشور مسلمان مطرح کرده است.

وی با بیان اینکه تجزیه کشورهای اسلامی،آنان را به لحاظ قدرت ملی در موضعی ضعیف تر قرار می دهد ادامه داد: به همین بهانه و نیز تقویت جریان پان عربیسم، عثمانی تجزیه و تبدیل به کشورهای کوچک اسلامی شد.

شیبانی، با بیان اینکه امروزه تفکرات پان ترکیسم با تغییر ماهیت، یک طمع کاذب بین دولت های باکو و آنکارا ایجاد کرده است اظهار داشت: ورود اسرائیل به عنوان شیطان قفقاز بر دامنه مناقشات افزوده و به طور مستقیم در ایجاد تنش بین ایران و آذربایجان و ترکیه تاثیر می گذارد.

این کارشناس مسایل منطقه ای در ادامه از نفوذ جریان های حامی پان ترکیسم در ایران نیز انتقاد کرد و گفت: امروزه پان ترکیسم با چهره موجه مذهبی و انقلابی نفوذ کرده و بازار ایران را در اختیار ترکیه قرار داده است.

مهرداد خوشکار مقدم، روزنامه نگار و کارشناس علوم سیاسی نیز با اشاره به اینکه قفقاز فقط آذربایجان نیست گفت: قفقاز فقط آذربایجان نیست و مشکل ما فقط هم فقط به آذربایجان محدود نمی شود.

وی با بیان اینکه متاسفانه جمهوری اسلامی ایران از همان اوایل دهه ۹۰ و فروپاشی شوروی سابق در خصوص مسایل قفقاز سیاست مدون، مشخص و هماهنگی نداشته است گفت: امروزه با وجود گذشت سه دهه از آن ایام، هنوز هم در حوزه سیاست خارجی دچار سردرگمی بوده و نمی دانیم از قفقاز چه می خواهیم.

این کارشناس مسایل سیاسی تعدد نهادهای تصمیم گیر را یکی از دلایل تناقض سیاست خارجی ایران در قفقاز خواند و افزود: یکی از دلایل تنش های اخیر و کشیدن پای اسرائیل به منطقه، انتقال احساس ناامنی به همسایگان متزلزلی چون دولت باکو بوده است.

وی ضمن اظهار نگرانی از اینکه نه تنها جمهوری آذربایجان بلکه سراسر قفقاز می تواند محفلی علیه امنیت ملی ایران تبدیل شود اظهار داشت: برای نفوذ به منطقه ای که از نظر تاریخی،دینی و حتی نژادی و زبانی اشتراکات زیادی با ایران دارد، نتوانسته ایم از ابزارهای دیپلماسی عمومی استفاده کنیم.

این روزنامه نگار و فعال رسانه ای، ضعف دیپلماسی فرهنگی و رسانه ای را یکی از مهمترین دلایل عدم نزدیکی ملت ها و دولت ها دانست و گفت: عملکرد برخی محافل تندرو در تهدید خواندن نزدیکی فرهنگی ایران و جمهوری آذربایجان از جمله دلایل دور شدن دو ملت از هم دیگر بوده است.

وی معرفی ایران به عنوان کشور دوست و برادر از طریق استفاده از ابزارهای فرهنگی و رسانه ای را یکی از مهمترین روش های کاهش تنش در حوزه قفقاز خواند و گفت:اگر نتوانیم با استفاده از ابزارهای فرهنگی، از پتانسیل های تاریخی خود در این منطقه استفاده کنیم، قفقاز به یک تهدید امنیت ملی برای ما تبدیل خواهد شد.